You are currently viewing ΝΕΦΕΛΩΜΑ ΚΑΡΚΙΝΟΥ – ΣΟΥΠΕΡΝΟΒΑ ΠΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΑΝ ΟΙ ΚΙΝΕΖΟΙ ΤΟ 1054

ΝΕΦΕΛΩΜΑ ΚΑΡΚΙΝΟΥ – ΣΟΥΠΕΡΝΟΒΑ ΠΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΑΝ ΟΙ ΚΙΝΕΖΟΙ ΤΟ 1054

Το έτος 1054, Κινέζοι αστρονόμοι είδαν έναν “επισκέπτη αστέρα” όπως τον αποκάλεσαν στον αστερισμό που είναι σήμερα γνωστός ως Ταύρος. Το νέο αστέρι ήταν τόσο λαμπρό που ήταν ορατό και την ημέρα. Ένα μήνα μετά άρχισε να ξεθωριάζει σιγά-σιγά και χρειάστηκε να περάσουν σχεδόν δυο χρόνια για να χαθεί από τον νυχτερινό ουρανό. Εκατοντάδες χρόνια αργότερα, όταν οι σύγχρονοι αστρονόμοι έστρεψαν τα τηλεσκόπιά τους στη θέση του επισκέπτη αστέρα, είδαν ένα νέφος αερίων διαμέτρου 11 ετών φωτός που διαστέλλεται με ρυθμό 1.500 km/s. Γυρνώντας τη διαστολή πίσω στο χρόνο, συμπέραναν ότι πρέπει να δημιουργήθηκε πριν από εννέα αιώνες, ακριβώς όταν έκανε την εμφάνισή του ο “επισκέπτης αστέρας” στον Ταύρο.

Παρά το ότι ο επισκέπτης αστέρας ήταν ορατός από όλο το Βόρειο Ημισφαίριο ακόμη και την ημέρα, δεν υπάρχουν σχετικές καταγραφές στην Ευρώπη. Το 1054 ήταν η χρονιά του Σχίσματος των δύο Εκκλησιών και τα θρησκευτικά θέματα υπερίσχυαν της επιστήμης. Βρισκόμασταν στον Μεσαίωνα, τα σκοτεινά χρόνια για την Ευρώπη.

Το νεφέλωμα ονομάστηκε Crab Nebula, Νεφέλωμα του Καρκίνου όπως ονομάζεται το Καβούρι στα αρχαία ελληνικά. Στο κέντρο του διαστελλόμενου σύννεφου αερίων βρίσκεται ένα αστέρι νετρονίων, το υπέρπυκνο απομεινάρι του πυρήνα ενός αστεριού που εξερράγη ως σουπερνόβα. Όταν το αστέρι εξερράγη, ο πυρήνας κατέρρευσε συγκεντρώνοντας 1,4 με 2,0 Ηλιακές μάζες σε μια σφαίρα διαμέτρου μόλις 20 χιλιομέτρων (για σύγκριση, ο Ήλιος έχει διάμετρο σχεδόν 1,5 εκατομμύρια χιλιόμετρα).

Το Νεφέλωμα του Καρκίνου μέσα από τα τηλεσκόπια της Astro Tours Greece – ελάτε μαζί μας και δείτε μόνοι σας, από το προσοφθάλμιο ενός τηλεσκοπίου, τι υπάρχει εκεί έξω!

Το νεφέλωμα όπως φαίνεται από το Διαστημικό Τηλεσκόπιο Hubble. Credit: ESA/Hubble & NASA

Καθώς το υπόλειμμα της έκρηξης του υπερκαινοφανούς αστέρα του 1054 βρίσκεται κοντά μας σε απόσταση 6.500 ly και είναι σχετικά νέο σε ηλικία, είναι δυνατό να δούμε τα συντρίμμια της έκρηξης να επεκτείνονται στον χώρο με την πάροδο του χρόνου! Αυτό ακριβώς έκανε ο Detlef Hartmann φωτογραφίζοντας το Νεφέλωμα του Καρκίνου κάθε έτος για μια δεκαετία, δημιουργώντας το παρακάτω απίθανο βίντεο.

Το αστέρι νετρονίων στο κέντρο, περιστρέφεται γρήγορα και έχει ένα εξαιρετικά ισχυρό μαγνητικό πεδίο. Υποατομικά σωματίδια επιταχύνονται σε υψηλές ταχύτητες και εκτοξεύονται από τους πόλους του αστεριού. Αυτοί οι πίδακες σαρώνουν το διάστημα καθώς το αστέρι περιστρέφεται και αν ένας πίδακας περάσει από πάνω μας βλέπουμε μια λάμψη φωτός, έναν παλμό για κάθε περιστροφή. Γι΄ αυτό αποκαλούμε αυτά τα αντικείμενα Πάλσαρ. Πιο κάτω μια σύνθετη φωτογραφία σε ακτίνες Χ, στο οπτικό και το υπέρυθρο μέρος του φάσματος. Μπορούμε να δούμε τους πίδακες!

Στο κέντρο του Νεφελώματος του Καρκίνου, το Πάλσαρ του Καρκίνου εκτοξεύει πίδακες ακτινοβολίας και υποατομικών σωματιδίων. Credit: X-ray: NASA/CXC/SAO; Optical: NASA/STScI; Infrared: NASA-JPL-Caltech

Astro Tours Greece

Οι ανωτέρω φωτογραφίες είναι απίθανες, μα καμιά συλλογή φωτογραφιών δεν μπορεί να μεταφέρει το συναίσθημα της παρατήρησης με τηλεσκόπιο κάτω από τον σκοτεινό έναστρο ουρανό. Αν θέλετε την αυθεντική εμπειρία ελάτε μαζί μας σε μια αστροβραδιά και δείτε μόνοι σας, από το προσοφθάλμιο ενός τηλεσκοπίου τι υπάρχει εκεί έξω!

 – –
Κώστας Σακκάς
Astro Tours Greece & Planetarium on the Go